สุนทรภู่ ประวัติสุนทรภู่ กลอนสุนทรภู่ ผลงานสุนทรภู่ วันสุนทรภู่ ชีวประวัติสุนทรภู่ กลอนของสุนทรภู่ รูปภาพสุนทรภู่ สดุดีสุนทรภู่ นิราศเมืองแกลง นิราศพระบาท นิราศภูเขาทอง นิราศวัดเจ้าฟ้า นิราศอิเหนา นิราศสุพรรณ นิราศพระประธม นิราศเมืองเพชร รำพันพิลาป โคบุตร พระอภัยมณี พระไชยสุริยา ลักษณวงศ์ สิงหไตรภพ สุภาษิตสอนหญิง สวัสดิรักษา เพลงยาวถวายโอวาท อภัยนุราช ขุนช้างขุนแผน กำเนิดพลายงาม พระราชพงศาวดาร เห่เรื่องพระอภัยมณี บทเห่กล่อมเห่เรื่องกากี เห่เรื่องโคบุตร เห่เรื่องจับระบำ


(๑) ๏ เดือนช่วงดวงเด่นฟ้า จรูญจรัดรัศมีพราว ยามดึกนึกหนาวหนาว เย็นฉ่ำน้ำค้างย้อย	ดาดาว พร่างพร้อย เขนยแนบ แอบเอย เยือกฟ้าพาหนาวฯ
(๒) ๏ มหานากฉวากวุ้ง ชุ่มชื่นรื่นรุกขีสอง คุกคิดมิศหมายครอง กล้าตกรกเรื้อซ้ำ	คุ้งคลอง ฝั่งน้ำ สัจสวาดิ ขาดเอย โศกทั้งหมางสมรฯ
(๓) ๏ ขอฝากซากสวาดิสร้อย ไว้ที่ท่าสาคร ศาลาน่าวัดภร ใครที่พี่เป็นผี้	สุรธร เขตนี้ พี่ฝาก มากเอย พี่ให้อไภยเจริญฯ
(๔) ๏ จำร้างห่างน้องนึก สองฝ่ายชายหญิงยวน หวังชายฝ่ายหญิงชวน กลเช่นเล่นซักเสร้า	น่าสวน ยั่วเย้า ชื่นเช่น เหนเอย เสพเผื้อนเฟือนเกษม ฯ
(๕) ๏ เลี้ยวลัดวัดษเกษก้ม กุฏศพนบมานดา เดชะพระกุศลภา เสวยศุกทุกค่ำเช้า	คมลา เกิดเกล้า พ้นโลก โอกฆเอย ช่องชั้นสวรรยางคฯ
(๖) ๏ เชิงเลนเปนตลาดสล้าง โอ่งอ่างบ้างอิดเกลือ หลีกล่องช่องเล็กเหลือ ออกแม่น้ำย่ำถุ้ม	หลักเรือ เกลื่อนกลุ้ม ลำบาก ยากแฮ ถี่ฆ้องสองยามฯ
(๗) ๏ แซ่เสียงเวียงราชก้อง หง่งหงั่งระฆังขาน สังแตรแซ่เสียงประสาร ยามดึกครึกครื้นก้อง	กังสดาน แข่งฆ้อง สังขีด ดีดเอย ปี่แก้วแจ้วเสียงฯ
(๘) ๏ วัดเลียบเงียบสงัดหน้า ขุกคิดเคยพญายาม รวยรินกลิ่นสไบทราม สูรกลิ่นสริ้นกลอนพร้อง	อาราม แย่งน้อง สวาดร่วง ทรวงเอย เพราะเจ้าเบาใจฯ
(๙) ๏ เจริญบุญสุรธรไว้ สืบสวัสสัฐาภร เชิญทราบกาพกลกลอน จำขาดชาตินี้แล้ว	ให้สมร ผ่องแผ้ว กล่าวกลิ่น ถวินเอย คลาดน้องของสงวนฯ
(๑๐) ๏ วัดแจ้งแต่งตึกตั้ง เคยปกนกน้อยคอน เคยลอบตอบสารสมร จำจากพรากนุชน้อง	เตียงนอน คู่พร้อง สมานสมัคร รักเอย นกน้อยลอยลมฯ
(๑๑) ๏ สาวแก่แม่ม่ายแม้น ขอเดชะพระวรุณ ยามดึกนึกส่งบุญ วัดช่วยอวยสวัสดิขู้	มีคุณ ราชรู้ แบ่งฝาก มากเอย คิดพร้องสนองเพลงฯ
(๑๒) ๏ ยนฉนวนหวนนึกน้ำ พระธินั่งบันลังทอง ชำระพระนิพนสนอง สริ้นแผ่นดินปกเกล้า	เนตรนอง ที่เฝ้า เสด็จสนิด ชิดเอย กลับร้างห่างฉนวนฯ
(๑๓) ๏ แบ่งบุญสุรธรเชื้อ สืบซ่างทางพุทพง ถวายพระหริรักทรง ลุโลกโมฆเมืองแก้ว	ชิณวง ผ่องแผ้ว สารภิเศศ เสวตรเอย กิจร้ายหายสูรฯ
(๑๔) ๏ อีกองมงกุฎิเกล้า สืบกษัตรขัติยบำรุง ถวายพระอนิสงพดุง สิ่งโศกโรคเรื่องแค้น	เขากรุง รอบแคว้น พเดชเฟื่อง กเดื่องเอย ขจัดผ้ายวายเขนฯ
(๑๕) ๏ ท่าช้างหว่างค่ายล้อม ครั้งพระโกฎโปรฐประทาน เคยอยู่คู่สำราน เหนแต่ที่หมีได้	แหล่งสถาน ที่ให้ ร่วมเย่า เจ้าเอย ภบน้องครองสงวนฯ
(๑๖) ๏ วังหลังครั้งหนุ่มเหน้า เคยอยู่ชูชื่นเชย ยามนี้ที่เคยเลย ต่างชื่นอื่นแอบเคล้า	เจ้าเอย ค่ำเช้า ลืมภัก พี่แฮ คลาศแคล้วแล้วหนอฯ
(๑๗) ๏ คิดคำลำฦกไว้ เคยรักเคยร่วมเรือน อย่าเคืองเรื่องเราเยือน ใครที่มีชู้ชู้	ใคร่เตือน ร่วมรู้ ยามแก่ แม่เอย ช่วยช้ำคำโคลงฯ
(๑๘) ๏ เลี้ยวทางบางกอกน้อย บ้านเก่าเย่าเรือนแพ เงียบเหงาเปล่าอกแด ลำฦกนึกรักร้อง	ลอยแล พวกพ้อง ดูแปลก แรกเอย เรียกน้องในใจฯ
(นาคบริพันธ์) (๑๙) ๏ สาวเอยเคยอ่อนหนุ้ม ออมสนิทชิดกลิ่นหอม ไกลห่างว่างอกตรอม เลยอื่นขึ้นครองไว้	อุ้มสนอม กล่อมให้ ออมตรึก รฦกเอย ใคร่หว้าหน้าสวนฯ
(๒๐) ๏ ยนย่านบ้านบุตั้ง ขุกคิดเคยชมจรร ยามยากหากปันกัน มีคู่ชูชื่นหน้า	ตีขัน แจ่มฟ้า กินซีก ฉลีกแฮ นุชปลื้มลืมเดิมฯ
(๒๑) ๏ เสียดายสายสวาดโอ้ รักพี่มีโทษกร จำจากพรากพลัดสมร เสียนุชดุจทรวงต้อง	อาวร กับน้อง เสมอชีพ เรียมเอย แตกฟ้าผ่าสลายฯ
(นาคบริพันธ์) (๒๒) ๏ เคราะกำจำห่างน้อง หวนนึกดึกเคยวอน คิดไว้ไม่ห่างจร หากจิตรมิศหลายหน้า	ห้องนอน ค่อนหว้า ห่อนจาก ล่าน้องหมองหมางฯ
(๒๓) ๏ เดือนตกนกร้องเร่ง เยี่ยมยอดยุคุนททรง เดือนดับลับโลกคง จันพี่นี้ลับหน้า	สุริยง ส่องฟ้า คืนขึ้น อีกเอย นับสริ้นดินสวรรฯ
(๒๔) ๏ วัดปขาวคราวรุ่นรู้ ทำสุรทสอนเสมียน เดินรวางรวังเวียน เคยชื่นกลืนกลิ่นสร้อย	เรียนเขียน สมุทน้อย หว่างวัด ปขาวเอย สวาดิห้างกลางสวนฯ
(๒๕) ๏ เห็นเรือนเพื่อนรักร้าง โอ้อกอาดูรโดย ดูสวรป่วนจิตรโหย แลลับกลับชาติม้วย	แรมโรย ทเวดด้วย หาดอก สร้อยเอย ไม่ได้ใกล้กลายฯ
(๒๖) ๏ บางบำรุบำรุงแก้ว แก้วเนตรเชษฐาชรา ถือบวดตรวจน้ำภา ชาตินี้พี่แคล้ว	กานดา ร่างแล้ว ภพชาติ อื่นเอย คลาศค้างห่างสมรฯ
(๒๗) ๏ บางรมาดมิ่งมิดครั้ง บอกบทบุญยังพยาน ประทุนประดิศถาน แหวนประดับกับผ้า	คราวงาน พยักหน้า แทนฮ่อง หอเอย พี่อ้างรางวันฯ
(๒๘) ๏ สงสารสายเนตรน้อง ลเนตรพี่เพียงฝอยฝน จวนรุ่งร่ำสอื้นจน คราวเคราะเพราะน้องต้อง	นองชล เฟ่าน้อง จำจาก แจ่มเอย พยุกล้าสลาตันฯ
(๒๙) ๏ สวรหลวงแลสล่างล้วน เคยเสด็จวังหลังมา ข้าหลวงเล่นปิดตา เห็นแต่พลับกับสร้อย	พฤกษา เมื่อน้อย ต้องอยู่ โยงเอย ซ่อนซุ้มคลุมโปงฯ
(๓๐) ๏ วัดพิกุนกรุ่นกลิ่นเกลี้ยง แรกรุ่นรวยมาไล เรียนร้อยค่อยสอดไหม ร้อยคล่องต้องนั่งเน้น	กลอยใจ ไส่เหล้น เหมือนแน่ และเอย นวดฟั้นท่านครูฯ
(๓๑) ๏ บางขวางข้างเขตแคว้น สองฟากหมากมพร้าวผล หอมรื่นชื่นเช่นปน เคลิ้มจิตคิดว่าใกล้	แขวงนน พรรไม้ แป้งประ ปรางเอย กลิ่นเนื้อเจือจรรฯ
(๓๒) ๏ เชิงสวรล้วนรักน้ำ ลูกดกรกเรื้อไบ รักร้ายฝ่ายตนไกล เดจลูกถูกยางนิ้ว	คล้ำไคล บิดพลิ้ว กลัวรัก นักเอย หนิดเนื้อเหลือดันฯ
(๓๓) ๏ บางกรวยตรวดน้ำแบ่ง ส่งนิ่มนุชนิพพาน จำจากพรากพลัดสถาน เห็นแต่คลองน้องแคล้ว	บุญทาน ผ่องแผ้ว ทิ้งพี่ หนีเอย คลาศเลื่อนเดือนปีฯ
(๓๔) ๏ บางศรีทองคลองบ้านเก่า สีเพชผัวสีทอง เลื่องฦาชื่อเสียงสนอง คลองคดลดเลี้ยวชี้	เจ้าคลอง ถิ่นนี้ สำเหนียก นามเอย เช่นไสร้ไสทองฯ
(๓๕) ๏ ล่วงทางบางบ้านเรียด สองฝั่งพรั่งพฤกษา ไม้ปลูกลูกดอกดา ทรงกลิ่นรินรื่นข้าง	ริมชลา สลับสล้าง ดกดาษ กลาดเอย ขอบคุ้งฟุ้งขจรฯ
(๓๖) ๏ รอกแตแลลอดเลี้ยว นกหกจกจิกโจน ยางเจ่าเหล่ายางโทน โฉบฉาบคาบปลาได้	โลดโผน จับไม้ ท่องเที่ยว เหยี่ยวเอย ด่วนขึ้นกลืนกินฯ
(๓๗) ๏ บางกร่างข้างคุ้งค่าม บางขนุนขุนกอง ของสวนส่วนเจ้าของ สาวแก่แม่ม่ายบ้าง	เขตคลอง ก่อสร้าง ขายน่า ท่าเอย บกน้ำลำเรือฯ
(๓๘) ๏ โรงหิบหนิบอ้อยออด สองข้างรางรองเรียง อ้อยไส่ไล่ควายเคียง อกพี่นี้ชอกช้ำ	แอดเสียง รับน้ำ คู่วิ่ง เวียรเอย เช่นอ้อยย่อยรยำฯ
(๓๙) ๏ หีบหันนั้นและเหล้ ขู่ข่มเหงหักหาร เข้าพวกคิดอ่านพาล กลหีบหนิบนิดเน้น	กระลาการ ห่อนเว้น เอาผิด พ่อเอย นึกช้ำน้ำใจฯ
(๔๐) ๏ บางคูเวียงเสียงสงัดล้วน เวียงชื่อศรีท้าวไท เวียงราชคลาดแคล้วไกล ยามยากจากเมืองทั้ง	สวนไสว ท่านตั้ง กลับรฦก นึกเอย ถิ่นปลื้มลืมกเษมฯ
(๔๑) ๏ บางม่วงทรวงเศร้าคิด ม่วงเกบมม่วงสวน ม่วงอื่นรื่นรันจวน ม่วงหม่อมหอมห่วนหน้า	เคยชวน ศุกรย้า จิตไม่ ใคร่แฮ เสน่เนื้อเจือจรรฯ
(๔๒) ๏ จันต้นผลห่ามให้ แมลงภู่วู่เวียนตอม เพียงพี่ที่สุดถนอม พร้องชื่อรื้อเสียวเศร้า	หวนหอม ไต่เคล้า เสน่ห์แจ่ม จรรเอย โศกร้างห่างจรรฯ
(๔๓) ๏ ล่วงทางบางใหญ่บ้าน เลี้ยวล่องคลองเล็กลอย สองฝั่งพรั่งพฤกษพลอย แลเหล่าชาวสวนหน้า	ด่านคอย เลื่อนช้า เพลินชื่น ชมเอย เสน่ห์น้องคลองสนอมฯ
(๔๔) ๏ คลองคดลดเลี้ยวล้วน เกะกะรเรือรอ คดคลองช่องแคบพอ คนคดลดเลี้ยวล้ำ	หลักตอ ร่องน้ำ พายถ่อ พ่อเอย กว่าน้ำลำคลองฯ
(๔๕) ๏ ล่วงย่านบ้านวัดร้าง ตกทุ่งถึงคลองโยง วัดใหม่ธงทองโถง ควายลากฝากเชือกไขว้	เรือนโรง หย่อมไม้ ที่ติด ตื้นแฮ เคลื่อนคล้อยลอยเลนฯ
(๔๖) ๏ คนขี่ตีต้อนเร่ง ถอนถีบกีบกอมตกาย เหนื่อยนักชักเชือกหงาย คนหวดปวดป่วนโอ้	รันควาย โก่งโก้ แหงนเบิ่ง เบือนแฮ สอึกเต้นเผ่นโผนฯ
(๔๗) ๏ ทุกข์ใดในโลกล้น ไม่เท่าควายลากเรือ หอบฮักจักขุเจือ มนุษย์ดุจติดค้าง	ล้ำเหลือ รับจ้าง เจิ่งชุ่ม ชลเอย เฆี่ยนเร้าเอาเงินฯ
(๔๘) ๏ สังเวชเหตุด้วยทรัพย์ พาสัตว์วัตนสงสาร ตรวดน้ำร่ำศีลทาน จงสุขทุกค่ำเช้า	ศฤงคาร โศกเศร้า ทั่วสัตว์ สวัสดิ์เอย ชาติพ้นชนมานฯ
(๔๙) ๏ ข้างคลองสองฝั่งเฟื้อย คาแฝกแซกเซียดแซม ในพุ่มกุ่มกกแกม นกหกวกเวียนหว้อน	เฟือยแขม ซับซ้อน กอย่า รย้าแฮ วิ่งเต้นเผ่นโผนฯ
(๕๐) ๏ นกกกรุมกลุ้มเกลื่อนท้อง คุ่มคุ่มสุ่มสับปลา ขยอกขยอกกลอกเหนียงพา ศีรษะกระกรุมโล้ง	ทุ่งนา ปากโง้ง เพื่อนเที่ยว เกรียวแฮ เล่ล้านบ้านเราฯ
(๕๑) ๏ นกกทุงฝูงใหญ่กลุ้ม ลอยเลื่อนเคลื่อนคลอประคอง คิดเช่นเล่นลำคลอง สอนว่ายฝ่ายพี่เฝ้า	กลางหนอง คู่เคล้า คลอนุช น้อยเอย ฝึกน้องคล่องใจฯ
(๕๒) ๏ กาน้ำดำแหวกหว้าย คาบขยอกขแยงกิน เด็กโห่โผล่พลุนบิน ยางกรอกดอกบัวแซ่	วาริน เก่งแท้ บ่เปียก ปีกแฮ สนั่นร้องซ้องเสียงฯ
(๕๓) ๏ กาเหยี่ยวเที่ยวว้าว่อน ร่อนร่ายหมายมัจฉา ขุนนางอย่างเฉี่ยวกา โจมจับปรับไหมใช้	เวหา โฉบได้ กินสัตว์ สูเอย เช่นข้าด่าตีฯ
(๕๔) ๏ ยางเจ่าเซาจับจ้อง กินเล่นเป็นภักษา กระลาการท่านศรัทธา บนทรัพกลับกลืนกล้ำ	จิกปลา สุขล้ำ ถือสัตย์ สวัสดิ์แฮ กล่าวคล้ายฝ่ายยางฯ
(๕๕) ๏ ออกแควแม่น้ำปาก แตนด่านบ้านเรือนโรง ชื่อลานตากฟ้าโถง เย็นย่ำน้ำค้างฟุ้ง	คลองโยง เรียดคุ้ง ทุ่งรอบ ขอบแฮ ฟากฟ้าสากลฯ
(๕๖) ๏ ชาวบ้านร้านเรือกตั้ง แต่ปากว่าตากฟ้า กว้างขวางทร่างวัดวา ริมฝั่งพรั่งผักบุ้ง	ตากปลา เฟื่องฟุ้ง ไว้ช่อง คลองแฮ ยอดแย้มแซมไสวฯ
(๕๗) ๏ รอนรอนอ่อนอกโอ้ เลี้ยวเหลี่ยมพระสุเมรุลง มืดคลุ้มพุ่มไผ่พง เสียงพึ่งหึ่งหึ่งหน้า	อัสดง ลับฟ้า พี่เปลี่ยว เดียวเอย นึกคร้ามหวามถวิลฯ
(๕๘) ๏ ทางเปลี่ยวเลี้ยวล่องคุ้ง ย่อมย่านบ้านกระจันจรร เงียบเหงาเปล่าทรวงกระสัน จรรอื่นชื่นแต่หน้า	เขตคัน กจ่างฟ้า โศกสอื้น อกเอย ใช่เนื้อเจือจรรฯ
(๕๙) ๏ ลำภูดูหิ่งห้อย เหมือนเม็ดเพชรรัตน์ราย วับวับจับเนตรสาย วับเช่นเห็นหิ่งห้อย	พรอยพราย รอบก้อย สวาดิสบ เนตรเอย หับหม้านนานเห็นฯ
(๖๐) ๏ ถึงย่านบ้านฝั่งข้าม หมอเท่าเจ้าเล่ลวง ใช้เล่นเช่นกับดวง บ่วงรักดักพี่ต้อง	โขลงหลวง ล่อคล้อง เนตรนุช พี่เอย ติดให้ใช้แรงฯ
(๖๑) ๏ ล่องทางบางบ้านส แปรชื่อครือจรรจร เรือนตั้งฝั่งสาคร บ้านไร่ใครหนอแกล้ง	ศรีธร แจ่มแจ้ง คนเงียบ เลียบแฮ กล่าวอ้างอย่างจรรฯ
(๖๒) ๏ ยามดึกครึกครื้นลั่น ถึงย่านบ้านขโมยมล จรเข้เร่คำรน มุ่งเขม่นเห็นขุ้มขุ้ม	ลมฝน มืดคลุ้ม ร้องฮุ่ม ฮูมแฮ แข่งขู้ฟูลอยฯ
(๖๓) ๏ ราตรีหนีตเข้เค่า เด็กหนุ่มสุ่มเรือโดย ฝนปรำพร่ำเปรียะโปรย ต่างง่าพร้าขวานมุ้ย	บ้านขโมย ด่วนพุ้ย ปรายสัต สนัดแฮ มุ่งทุ่มกุมภาฯ
(๖๔) ๏ น่ากลัวตัวตเค่ขู้ ฮืดฮาดฟาดฟูฟอง เคียงคู่สู่สมสอง ยาวใหญ่ไล่โลดเลื้อย	ฟูขนอง ฟ่องเฟื้อย สังวาด สวาดแฮ เล่นน้ำปล้ำขนองฯ
(๖๕) ๏ เด็กน้อยคอยขเหม้นมุ่ง ว่าตเข้ขบกัน บูรานท่านว่าสัน- ปีหนึ่งจึ่งงอกต้อง	มองมัน ปกับท้อง ดานสัตว์ กำหนัดแฮ ติดค้างนางเมียฯ
(๖๖) ๏ หนีศึกว่าปะซุ้ม ได้กับเราแล้วเหลือ หลบตเข้เค่าจอดเรือ บกก็เสือเรือซ้ำ	เซิงเสือ หลากล้ำ ริมเขต ขโมยแฮ สัตเข้เฉโกฯ
(๖๗) ๏ รุ่งเช้าเบาอกสริ้น ลาย่านบ้านขโมยหมาย น้ำขึ้นรื่นลมชาย ทางเปลี่ยวเสียวทรวงซ้ำ	โศรกสบาย มุ่งข้าม เฉื่อยส่ง ตรงเอย สัตว์น้ำคล่ำขนองฯ
(๖๘) ๏ บางปลาตาบ้านอยู่ สองฮ่องสองเรือนราย ชาวป่าน่านอนสบาย มีคู่อูเข้าด้วย	หญิงชาย ร่ายกล้วย บ่ครั่น ตวันเอย ดั่งนี้ที่สบายฯ
(๖๙) ๏ ซ้ายขวาป่าไผ่ซุ้ม สองฝั่งรังรำราม แพงพวยผักบุ้งงาม บนบกนกกับเนื้อ	เซิงหนาม รกเรื้อ งอนทอด ยอดเอย หว่างไม้ไผ่สลอนฯ
(๗๐) ๏ บางปสีที่ถ่านตั้ง เผาไผ่ไม้ซากราย หนุ่มสาวเหล่าหญิงชาย ดำทมื่นทื่นหน้า	ตวงซาย เรียดถ้า เช่นพูด อูดเอย แนบน้องลองโลมฯ
(๗๑) ๏ นาวาคลาเคลื่อนคล้อย ล่วงย่านบ้านบางรกำ สาวหนุ่มสุ่มส้อนทำ ปลาติดปลิดปลดได้	ลอยลำ รกไม้ แทงพวก ฉมวกแฮ ดุกต้องช่อนชโดฯ
(๗๒) ๏ บางยุงคุ้งลาดล้วน ลงปลักทลักทลาย ดำผุดฟูดฟาดหงาย ลูกเล็กเด็กเลี้ยงปล้ำ	เหล่าควาย เล่นน้ำ แหงนเบิ่ง เทิ่งแฮ ปล่อยห้อยอควายฯ
(๗๓) ๏ เขาควายรายร่องนิ้ว ว่าพญาพาลีทยาน ศีรษะกระบือกระบาน นึกเช่นเป็นรอยนิ้ว	นิทาน นานเอย ยุดพลิ้ว บั่งบั่ง ยังแฮ เหนี่ยวเน้นเห็นรอยฯ
(๗๔) ๏ บ้านไซไซใหญ่ย้อย คิดเช่นเล่นต้นไซ ผูกกิ่งชิงช้าไกว เคยขี่พี่กับน้อง	สร้อยไสว แซ่ซ้อง แกว่งชัก เชือดเอย แนบเนื้อเจือใจฯ
(๗๕) ๏ เลยทางบางบ้านแห่ง เดิมว่าเตาเผาปูน อาภัพลับชื่อสูร อกพี่นี้และได้	หินมูล ป่นไว้ เสียเปล่า เราเอย ดุจอ้างอย่างปูนฯ
(๗๖) ๏ ถึงคลองร้องเรียกบ้าน ลำฦกนึกถึงดวง เงียบเหงาเปล่าเปลี่ยวทรวง อุ้มรักหนักอกถ้า	บางหลวง ดอกฟ้า แสนเทวษ ทุเรศเอย เทียบเถ้าเขาหลวงฯ
(๗๗) ๏ บางน้อยพลอยนึกน้อย น้อยแนบแอบอกเคย เนื้อน้อยค่อยสนอมเชย น้อยแต่ชื่อหฤาเจ้า	น้องเอย คู่เคล้า เชือนชื่น อื่นแม่ จิตรน้อยลอยลมฯ
(๗๘) ๏ บางหวายท้ายคุ้งช่อง แดนนครไชยศรี เข้าแดนสุพรรณบุรี ทุ่งท่าป่ายุงริ้น	คลองมี สุดสริ้น รื้อเปลี่ยว เดียวเอย รกเรื้อเบื่อชมฯ
(๗๙) ๏ ชุมนักผักตบซ้อน บอนสุพรรณหั่นแกง บอนบางกอกดอกแสลง บอนปากยากจะแก้	บอนแซง อร่อยแท้ เหลือแหล่ แม่เอย ไม่สริ้นลิ้นบอนฯ
(๘๐) ๏ บางสามศาลเจ้าทร่าง อารักศักดิ์สิทธิ์วัง สุขีที่ข้าหวัง กำจัดศัตรูแม้น	ปางหลัง แว่นแคว้น วานช่วย ด้วยแฮ มุ่งร้ายตายเองฯ
(๘๑) ๏ ถึงบ้านด่านดักตั้ง สองพี่น้องคลองแคว ตลิ่งตลิบโตล่งแล สริ้นไผ่ในแขวงถุ้ง	ฝั่งกระแส ค่ามคุ้ง ตานสลับ สล้างเอย ถิ่นอ้อกอแขมฯ
(๘๒) ๏ ปลาชุมกลุ้มเกลื่อนท้อง ลอยเล่นเห็นคนถลา สลิดสลาดสลับปลา กระดี่กระดิกกระเดือกดิ้น	ธารา หลบสริ้น ช่อนดุก พลุกแฮ กระโดดเหล้นเห็นตัวฯ
(๘๓) ๏ นานาปลาว่ายเคล้า สีเสียดซิวกระโสงเสือ เพลี้ยตภากตะเพียนเหลือ กริมกระตรับนับร้อย	คลอเรือ ซ่าสร้อย หลายหลาก มากเอย เร่หว้ายรายเรียงฯ
(๘๔) ๏ แก้มช้ำดำที่แก้ม ดูเคลื่อนเหมือนจนำ แรกรักปรักปรางประจำ ช้ำเช่นปลาอย่าต้อง	แต้มดำ แนะน้อง จุมพิต นิดเอย แต่งแต้มแก้มสมรฯ
(๘๕) ๏ เนื้ออ่อนห่อนซู่เนื้อ อ่อนแอบแนบอกอิง นวลจันนั่นนวลจริง นวลที่พี่กลืนกล้ำ	น้องหญิง อุ่นล้ำ แต่ชื่อ ฦาเอย กลิ่นเนื้อเหลือนวลฯ
(๘๖) ๏ ปลาใหญ่ไล่เลี้ยวฮุบ ฮืดฮาดฟาดโผงผาง ปลาค้าวเหล่าสวายคาง กโฮ่โผล่ผุดขล้ำ	หวดหาง พ่นน้ำ เบือนบิด เบี้ยวแฮ เคลื่อนคล้อยลอยแลฯ
(๘๗) ๏ บางซอกอไผ่ล้อม บ้านบ่มีสีซอ เรือใกล้ไผ่พุ่มภอ ไผ่เบียดเอียดออดอ้อย	หลายกอ สักน้อย พยุโยก โชกแฮ เอื่อยอ้อซออินทร์ฯ
(๘๘) ๏ ทุ่งกว้างทางเปลี่ยวโอ้ สองฝั่งฝ่ายวิหกา เร่ร่อนว่อนเวหา นกเถื่อนเหมือนจะร้อง	อาทวา กู่ก้อง หาเหยื่อ เรียกให้คนชมฯ
(๘๙) ๏ ถึงที่สีสนุกนั้น สนุกแต่ชาวบ้านเคย พวกพี่ที่จากเชย สนุกที่ดูสูเจ้า	น้องเอย ค่ำเช้า ชวดสนุก ทุกข์แม่ สนุกเถ้านั้นเองฯ
(๙๐) ๏ ชุมแท้แต่สวะเฟื้อย ลอยเลื่อนเกลื่อนกลาดกลาง ซ้อนซับทับถมทาง เรือขัดตัดฟันค้ำ	เฟือยตวาง กลบน้ำ ที่แคบ ค่อยกว้างทางจรฯ
(๙๑) ๏ แหลมคุ้งทุ่งเถื่อนไม้ ถึงย่านบ้านตเภาทลาย เดิมที่นี่เป็นชาย เรือสัดพลัดมาต้อง	ไรราย ทลุท้อง ทเลหาด ลาดแฮ ติดเข้าตเภาทลายฯ
(๙๒) ๏ แลลิ่วทิวทุ่งต้น ลิบลิบลมปลิวปลาย เล่คนคัดปีกฉาย เรี่ยเรี่ยเตี้ยต่ำแจ	ตานราย ไปล่แปล้ เฉิบเช่น เห็นแฮ พิศให้ใจเพลินฯ
(๙๓) ๏ บางปลาร้าปลาคล่ำน้ำ คนเหล่าเชาปมงมอง สุ่มซ่อนช้อนฉะนางปอง เหม็นเน่าคาวปลาร้า	ลำคลอง มุ่งข้า ปิดเรือก เฝือกแฮ เรียดคุ้งคลุ้งโขลงฯ
(๙๔) ๏ ริมน้ำทำทีขึ้น เกล็ดติดตัวตีนตา คิดคู่สู่เสน่หา โคลนเช่นเป็นแป้งแต้ม	ขอดปลา ตมูกแก้ม หอมชื่น รรื่นเอย ติดเนื้อเหลือหอมฯ
(๙๕) ๏ บางสแกแลสล่างงิ้ว เรียงฝั่งดังฉัตรฉาย งิ้วไม้ใช่งิ้วสาย งิ้วพี่ที่แน่งน้อย	ทิวราย แช่มช้อย สวาดิเช่น เห็นเอย นึกหน้าอาไลยฯ
(๙๖) ๏ ยามยลต้นงิ้วป่า นึกบาปวาบวับหวาม คงจะปะงิ้วทราม งิ้วกับพี่หมีแคล้ว	หนาหนาม วุ่นแล้ว สวาดิเมื่อ ม้วยแฮ คึ่นงิ้วลิ่วสูงฯ
(๙๗) ๏ ถึงบ้านคันชั่งแท้ เพียงพี่ที่ดำรง เคยคู่ซู่ซื่อตรง ยามยากจากพวกพ้อง	เที่ยงตรง รักน้อง สัจคิด สนิทเอย พี่ให้ใจหายฯ
(๙๘) ๏ เหลียวซ้ายฝ่ายฝั่งเฟื้อย พงไผ่ไม้รำไร แลขวาป่าแฝกไฟ ลิบลิ่วทิวท้องถุ้ง	เฟือยไสว รอบคุ้ง ฟอนเรียน เกรียนแฮ ถิ่นกว้างวางเวงฯ
(๙๙) ๏ ถึงย่านบ้านกุ่มข้าม วัดเก่าเศร้าโทรมแรม ผู้ใดไม่ซ่อมแซม เพียงพี่ที่อ้างว้าง	ตามแหลม รกร้าง สร้างวัด สวัสดิ์เอย ทเวทให้ใจหายฯ
(๑๐๐) ๏ ลมตกนกว้าว่อน โฉบฉาบคาบปลากิน ค้อนหอยค่อยคุ้ยดิน ถิบถ่อกรอปีกจ้อง	ร่อนบิน กู่ก้อง เดินซ่อง มองแฮ จ่อมน้ำปล้ำปลาฯ
(๑๐๑) ๏ ถึงบางนางแม่หม้าย เปลี่ยวเปล่าเศร้าหมองมัว คราวใครใคร่ฝากตัว พร้อมจิตคิดจะได้	ไร้ผัว หม่นไหม้ ต่อม่าย หมายเอย ดับหม้ายกลายมีฯ
(๑๐๒) ๏ ตวันออจรเข้ฟู่ ยาวใหญ่ไล่เรือเรียง เด็กตวาดผาดแผดเสียง มันบ่หยุดผุดหว้าย	คู่เคียง เราะท้าย แซ่สุ่ม ขยุมเอย วู่คว้างขวางเรือฯ
(๑๐๓) ๏ เดชะพระพุทธิเจ้า เคยชนะพญามาร รฦกถึงจึ่งบันดาน จรเค่เหห่างแคล้ว	เข้าฌาน แม่นแล้ว ดุจเช่น เห็นแฮ คลาดคล้อยถอยหนีฯ
(๑๐๔) ๏ ถึงช่องคลองน้ำชื่อ เข้าตอกออกดอกตำรา คิดสบพบถ้ำมหา นึกจะปลงคงได้	กฤษณา ว่าไว้ สนุกแน่ แม่เอย กระดากเจ้าเฝ้าหวงฯ
(๑๐๕) ๏ บางเลนเป็นที่หลุ้ม แปลงปลักคลักคงคา ไทเจ๊กเดอใหญ่พา บุญส่งจงหลีกพ้น	แหล่งปลา ขุ่นข้น พวกซ่อน ช้อนเอย ทุกถั้วตัวปลาฯ
(๑๐๖) ๏ บางบัวบ้านชื่อพร้อง นึกเช่นเห็นบัวคำ เค่าเหนียวเกี่ยวมาทำ คราวเคราะห์เพราะเกี่ยวข้อง	สนองนำ คู่พร้อง แทนเค่า เจ้าเอย ขัดค้างขวางเชิงฯ
(๑๐๗) ๏ ลมเรื่อยเฉื่อยชื่นใช้ ถึงย่านบ้านดารา สองเรือนเพื่อนพูดจา คิดใคร่ได้ชิดเชื้อ	ใบดลา รกเรื้อ เจ่านั่ง รวังเอย ช่วยเฝ้าเหย้าเรือนฯ
(๑๐๘) ๏ ใบร่มลมเรื่อยแหล้น เหล่าหนุ่มชุ่มชื่นพา อิเหนาเค่ามลกา ฟังเสนาะเพราะพร้อง	ลีลา เพื่อนร้อง กลเม็ด มากแฮ พรักพร้อมซ้อมเสียงฯ
(๑๐๙) ๏ ถึงชีปขาวย่านบ้าน ชีไม่เห็นกาดำ เชาบ้านย่านนั้นทำ ซางแต่คำพร่ำพร้อง	โบรำ ตื่นร้อง แทงพวก ฉมวกแฮ ชื่อนี้ชีปขาวฯ
(๑๑๐) ๏ ขาวอื่นหมื่นสิ่งล้วน แพรพ่าฟ้าดินดาว ขาวดูครู่เดียวคราว ขาวบ่เบื่อเนื้อน้อง	นวลขาว ดุจพร้อง หนึ่งเบื่อ เหลือแฮ น่วมนิ้วผิวขาวฯ
(๑๑๑) ๏ คุ้งขวางบางบ้านชื่อ ทางทิศทุกตำบล อยู่กลางหว่างมณฑล คนเปลี่ยนเพี้ยนชื่อแย้ง	ชี้หล บอกแจ้ง ทางร่วม รวมแฮ ย่านนี้ยีหนฯ
(๑๑๒) ๏ บางปลาม้าป่าอ้อ ไม้ไผ่ใหญ่สลวยลำ ชาวบ้านย่านนั้นทำ ปลูกผักฟักแฟงเลื้อย	กอรกำ สล่างเฟื้อย ที่ไร่ ไว้แฮ ลูกห้อยย้อยไสวฯ
(๑๑๓) ๏ ถึงคุ้งโพกระก้ม โพอยู่บูรานนาน ชื่นชุ่มพุ่มพิศดาร ขออย่าให้ไภยแผ้ว	กราบกราน เนิ่นแล้ว เดชะ พระเอย ผ่องพ้นกลโกงฯ
(๑๑๔) ๏ โคกครามนามที่บ้าน เขียวชุ่มฉอุ่มงาม เหมือนสีที่นุชทราม เห็นแต่ครามนามบ้าน	หิว่านคราม กิ่งก้าน สวาดิฮุ่ม พุ่มเอย ไสบเจ้าเศร้าสูนฯ
(๑๑๕) ๏ สวนหงส์วงวัดพร้อม รื่นรอบขอบบริเวณ เคกเยาเล่ากนเกน ใช่ที่มีสวนสอ้าน	พระเณร หว่างบ้าน ก้องที่ กฎีแฮ ชื่ออ้างปางหลังฯ
(๑๑๖) ๏ ตลาดแก้วแถวถิ่นตเข้ ตลิ่งตลาดแต่ล้วนหนาม แก้วอื่นหมื่นแสนทราม รักแต่แก้วแววฟ้า	ตนขาม สนับหญ้า สู้สละ ปละเอย จะเฝ้าเคล้าสนอมฯ
(๑๑๗) ๏ ถึงวังตาเพชอ้าง ไผ่พุ่มซุ้มเซิงรัง ตาเพชเหตุใดวัง ฤาว่าตาเพชเชื้อ	ปางหลัง รกเรื้อ มีเล่า เจ้าเอย ชาติท้าวเจ้าเมืองฯ
(๑๑๘) ๏ สวนขิงตลิ่งแต่ล้วน พริกเทศเม็ดอร่ามเหลือ กล้วยปลูกสุกห่ามเครือ คิดคู่อยู่สวนได้	สวนมเขือ เรื่อไหร้ ครบซ่ม มยมเอย แต่งต้มซ่มตำฯ
(๑๑๙) ๏ บ้านยอดยอดไม้สะพรั่ง ยอดยื่นชื่อช่อผกา ยอดอื่นหมื่นแสนดา ยอดรักจักหาบ้าง	ฝั่งชลา กิ่งคว้าง ดาษทอด ยอดแฮ บ่ได้ใจหายฯ
(๑๒๐) ๏ ลุดลชนบทบ้าน โรงเจ๊กตั้งริมตีน นั่งนับทรัพย์สิ่งสิน เมียช่างสางสลวยล้ำ	ขนมจีน ท่าน้ำ สยายเพ่า เล่าแฮ สลับผู้หูหนางฯ
(๑๒๑) ๏ โพคอยโพขึ้นอยู่ ปากช่องคลองชลาเฉลียง บ้านตั้งฝั่งน้ำเรียง แลรอบขอบแหลมคุ้ง	คู่เคียง ลัดถุ้ง รายอยู่ หมู่แฮ เขตบ้านตาลรายฯ
(๑๒๒) ๏ ถึงหน้าท่าน้ำวัด ฦาเลื่องเบื้องบูราน หวานอื่นคลื่นไส้นาน หวานแต่น้ำคำน้อง	มนาวหวาน ร่ำพร้อง นักเบื่อ เหลือแม่ เสนาะน้ำคำหวานฯ
(๑๒๓) ๏ ทับขี้เหล็กเด็กว่าต้ม ครั้นแต่งแกงต้มเกลือ พริกขิงสิ่งใส่เจือ ขมขื่นคลื่นไส้นั้น	ขมเหลือ กลบคั้น จิบอร่อย น้อยฤา แต่น้ำคำขมฯ
(๑๒๔) ๏ วัดฝางอ้างชื่อไว้ ฝางย่อมย้อมแพรยาง แดงสุกถูกแดดหมาง อกพี่ที่แค้นขั้ง	ใช่ฝาง ยิ่งขรั้ง หมองคร่ำ ดำแฮ ขู่คร้ำน้ำฝางฯ
(๑๒๕) ๏ ท่าระหัดพัดน้ำท่วม หันกลับขับคงคา ใคร่จ้างช่างรหัดหา อกพี่ที่ร้อนให้	ท้องนา คึ่นได้ ห่อนพบ หลบเอย รหัดน้ำพร่ำพรมฯ
(๑๒๖) ๏ ถึงบางนางสุกน้อง สุขพี่ที่ร่วมเรือน ยามสุขทุกปีเดือน ยามทุกสุขกาหล้อน	นามเหมือน เพื่อนร้อน ได้อยู่ คู่เอย หล่นเหน้าเปล่าดายฯ
(๑๒๗) ๏ ถึงย่านยายท้าวที่ ฦาข่าวเจ้าสิงทรง คิดใคร่ไถ่ถามองค์ แม่ม่ายหมายเคียงขู้	ผีลง สอดรู้ อารักษ์ ประจักษ์เอย คบเผื้อนเชือนไฉนฯ
(๑๒๘) ๏ ท่าโขลงโขลงช้างค่าม พลอยถูกผูกกูบโยง ลืมเถื่อนเพื่อนร่วมโรง พี่เที่ยวเดียวโดดคล้าย	ตามโขลง แย่ท้าย รักยศ หมดแฮ คชร้างห่างโขลงฯ
(๑๒๙) ๏ บ้านตั้งฝั่งน้ำที่ ลาวอยู่รู้เสียงสนอง ปลูกผักหักฟืนตอง หูเจาะเหมาะแต่หน้า	กฎีทอง เหน่อช้า ตามเถื่อน เพื่อนแฮ แน่งน้อยกลอยใจฯ
(๑๓๐) ๏ โคกม่อก่ออิฐตั้ง เผาม่อก่อไฟเริง ม่อมีที่พะเพิง อกพี่ที่ร้อนเถ้า