เขื่อนสิริกิติ์ เป็นเขื่อนที่ใหญ่ที่สุด ในประเทศไทย ก่อสร้างขึ้นตามโครงการพัฒนาลุ่มน้ำน่าน เดิมชื่อ เขื่อนผาซ่อม ต่อมาได้รับพระบรมราชานุญาต ให้เชิญพระนามาภิไธย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ขนานนามว่า "เขื่อนสิริกิติ์"

เขื่อนสิริกิติ์ นอกจากจะเป็นหัวใจของโครงการ พัฒนาลุ่มน้ำน่านแล้ว ยังเป็นสถานที่ท่องเที่ยว ที่สวยงาม มีนักท่องเที่ยว ให้ความสนใจ เดินทางไปเยี่ยมชม ปีละหลายหมื่นคน

การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย มีความภูมิใจ และยินดีที่ได้มีโอกาส ต้อนรับทุกท่าน ที่มาเยือนเขื่อนสิริกิติ์ โดยเปิดให้ชมได้ทุกวัน ตั้งแต่เวลา ๘.๐๐ - ๑๘.๐๐ น.

เขื่อนสิริกิติ์ สร้างปิดกั้นลำน้ำน่าน ที่ตำบลผาเลือด อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ ดำเนินการก่อสร้าง โดยกรมชลประทาน เมื่อปี ๒๕๐๖ แล้วเสร็จในปี ๒๕๑๕ ลักษณะของเขื่อน เป็นเขื่อนดิน แกนกลางเป็นดินเหนียว สูง ๑๑๓.๖๐ เมตร ยาว ๘๑๐ เมตร กว้าง ๑๒ เมตร อ่างเก็บน้ำ สามารถเก็บกักน้ำได้ ๙,๕๑๐ ล้านลูกบาศก์เมตร ความจุของอ่างมากเป็นที่สาม รองจากเขื่อนศรีนครินทร์ และเขื่อนภูมิพล

โรงไฟฟ้าและองค์ประกอบ ดำเนินการก่อสร้าง โดยการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เมื่อปี ๒๕๑๑ แล้วเสร็จในปี ๒๕๑๕ ติดตั้งเครื่องกำเนิดไฟฟ้า รวม ๔ เครื่อง กำลังผลิตเครื่องละ ๑๒๕,๐๐๐ กิโลวัตต์ รวมกำลังผลิต ๕๐๐,๐๐๐ กิโลวัตต์ ให้พลังงานไฟฟ้าเฉลี่ยปีละ ๑,๒๔๕ ล้าน กิโลวัตต์ชั่วโมง

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนิน พร้อมด้วย สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ไปทรงประกอบพิธี เปิดเขื่อนสิริกิติ์ และโรงไฟฟ้า เมื่อวันที่ ๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๐

เขื่อนสิริกิติ์ จัดเป็นเขื่อนอเนกประสงค์ ประโยชน์ที่ได้จากเขื่อนนี้มีหลายประการ คือ

การชลประทาน
น้ำจากอ่างเก็บน้ำจะถูกปล่อยออกไปยังพื้นที่เพาะปลูกในทุ่งราบสองฝั่งแม่น้ำน่าน กับพื้นที่ทุ่งเจ้าพระยา ทั้งในฤดูฝน และฤดูแล้ง ในปริมาณที่ได้มีการตกลงร่วมกันไว้กับกรมชลประทาน

การบรรเทาอุทกภัย
อ่างเก็บน้ำจะช่วยเก็บกักน้ำที่อาจจะไหลบ่าลงมา ช่วยลดการเกิดอุทกภัย ในทุ่งราบสองฝั่งแม่น้ำน่าน ตลอดจนทุ่งเจ้าพระยาลงมาถึงกรุงเทพมหานคร

การผลิตกระแสไฟฟ้า
น้ำที่ปล่อยออกไปเพื่อการชลประทาน จะผ่านเครื่องกำเนิดไฟฟ้าทั้ง ๔ เครื่อง ให้พลังไฟฟ้า ๕๐๐,๐๐๐ กิโลวัตต์ ช่วยเสริมระบบไฟฟ้าของประเทศให้มั่นคงยิ่งขึ้น

การคมนาคมทางน้ำ
ช่วยให้การคมนาคมทางน้ำ บริเวณเหนือเขื่อนไปยังจังหวัดน่านสะดวก และใช้งานได้ตลอดปี

การท่องเที่ยว
เขื่อนสิริกิติ์ มีทิวทัศน์ที่สวยงาม โดยเฉพาะในฤดูหนาว ความเงียบสงบของบรรยากาศ ประกอบกับพืชพันธุ์ไม้ที่งามสะพรั่ง เป็นเสน่ห์ดึงดูดใจนักท่องเที่ยวให้ไปเยือนไม่ขาดสาย

นอกจากนี้ ในบริเวณเขื่อนยังมีสวนสาธารณะที่ให้ความร่มรื่นอีกแห่งหนึ่ง คือ สวมสุมาลัย ซึ่ง กฟผ. สร้างขึ้น เพื่อถวายเป็นราชสักการะแด่สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ และเป็นสถานที่ท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจ แก่ประชาชนโดยทั่วไป ภายในสวนประกอบไปด้วยพันธุ์ไม้หลากชนิด สระบัว ลานประติมากรรมซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของสวน ชื่อ ประติมากรรมสู่แสงสว่าง ลานอเนกประสงค์ และลานสุขภาพ

เมื่อเดินทางถึงเขื่อนสิริกิติ์ ท่านจะสามารถติดต่อ สอบถามรายละเอียด การเข้าชม หรือพักแรม ได้ที่แผนกธุรการ และบริการเขื่อนสิริกิติ์ โทร. (ภายใน) ๒๔๕๐ , ๒๔๕๑ หรือ (๐๕๕) ๔๑๒๖๓๙ - ๔๐ สำหรับผู้ที่อยู่ในกรุงเทพฯ ติดต่อได้ที่ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย นนทบุรี โทร. ๔๓๖๓๑๗๙

นอกเหนือจากการบริการบ้านพักรับรองแล้ว ภายในบริเวณเขื่อนยังมี "เรือนน้ำพุ" ไว้บริการอาหาร ห้องประชุม และสัมมนา สนามกีฬาต่างๆ เช่น แบดมินตัน ฟุตบอล เทนนิส ปิงปอง กอล์ฟ และสระว่ายน้ำ เป็นต้น แต่ถ้าต้องการชม ทิวทัศน์ที่สวยงาม ของอ่างเก็บน้ำ เหนือเขื่อน ทางเขื่อนก็มีเรือขนาดใหญ่ ไว้คอยให้บริการ นำเที่ยวชมอีกด้วย

สถานที่ท่องเที่ยวตามระยะทางก่อนถึงเขื่อนสิริกิติ์ มีสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ และสถานที่ท่องเที่ยว น่าสนใจหลายแห่ง อาทิ

อนุสาวรีย์พระยาพิชัยดาบหัก
ตั้งอยู่หน้าศาลากลาง จังหวัดอุตรดิตถ์

หลวงพ่อเพชร
วัดท่าถนน เป็นพระพุทธรูป คู่บ้านคู่เมืองของ จังหวัดอุตรดิตถ์ สร้างในสมัย เชียงแสน เป็นพระพุทธรูปสำริด นั่งขัดสมาธิมีความสวยงามมาก

วัดพระแท่นศิลาอาสน์
ตั้งอยู่บนยอดเขา ห่างจากตัวเมือง ประมาณ ๖ กิโลเมตร เป็นที่ประดิษฐาน พระแท่นศิลาอาสน์ ปูชนียวัตถุ ที่สำคัญ ของจังหวัดนี้

อำเภอลับแล
ห่างจากตัวเมือง ๖ กิโลเมตร เป็นอำเภอ ที่มีชื่อเสียง ในการทำไม้กวาดตองกง ผ้าซิ่นตีนจก ทอฝีมือละเอียด และลางสาดรสหวาน

วนอุทยานสักใหญ่
อยู่ในอำเภอน้ำปาด มีต้นสักใหญ่ที่สุดในโลก อายุ ๑,๕๐๐ ปี อยู่เลยเขื่อนสิริกิติ์ ไปประมาณ ๑๙ กิโลเมตร

บ่อเหล็กน้ำพี้
ห่างจากอำเภอทองแสนขัน ๑๔ กิโลเมตร มีบ่อเหล็กกล้าชั้นดี หลายบ่อ แต่มีบ่อหนึ่ง ชื่อ "บ่อพระแสง" ซึ่งสงวนไว้ ใช้ทำพระแสงดาบ สำหรับพระมหากษัตริย์เท่านั้น

พระบรมธาตุเจดีย์ หรือ พระธาตุทุ่งยั้ง
องค์ที่เห็นปัจจุบัน เป็นองค์ใหม่ ที่สร้างขึ้นแทนองค์เก่า ที่พังทลายไป มีอายุประมาณ ๗๐ ปี วัดนี้อยู่ตรงตลาดทุ่งยั้ง ห่างจากตัวเมืองประมาณ ๕ กิโลเมตร