เขื่อนรัชชประภา มีชื่อเรียก ดั้งเดิมว่า เขื่อนเชี่ยวหลาน เป็นเขื่อนอเนกประสงค์ แห่งที่สอง ของภาคใต้ อยู่ในจังหวัดสุราษฎร์ธานี เมื่อก่อสร้างแล้วเสร็จ ได้รับพระมหากรุณาธิคุณ จากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระราชทานนามให้ใหม่ว่า "เขื่อนรัชชประภา" มีความหมายว่า "แสงสว่างแห่งรัชกาล"

เขื่อนรัชชประภา เป็นโครงการพัฒนาแหล่งน้ำ อีกแห่งหนึ่ง ของการไฟฟ้า ฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย ที่ได้ประสบผลสำเร็จ ลุล่วงตามเป้าหมาย ที่วางไว้ ทุกประการ ทั้งนี้ ได้รับความร่วมมือด้วยดี จากหน่วยงานต่างๆ ทั้งในภาครัฐบาล และเอกชน

เนื่องในวโรกาส มหามงคลสมัยเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ และรัชมังคลาภิเษก ในปี ๒๕๓๐ เขื่อนรัชชประภา ได้รับการพิจารณา ให้เป็นโครงการเฉลิมพระเกียรติ ตามที่รัฐบาลจัดถวาย นับเป็นเกียรติ อันยิ่งใหญ่ของ กฟผ. และชาวจังหวัดสุราษฎร์ธานี ซึ่งจะคงความภูมใจ อยู่คู่กับเขื่อนนี้ ตลอดไป

การเดินทางสู่เขื่อนรัชชประภา หากไปทางรถยนต์ จากกรุงเทพฯ ใช้เส้นทางหลวง หมายเลข ๔ ผ่านประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร ถึงสุราณฎร์ธานี ระยะทางประมาณ ๖๖๐ กิโลเมตร จากนั้น ใช้เส้นทาง สุราษฎร์ธานี - ตะกั่วป่า ระยะทาง ๖๖ กิโลเมตร แล้วแยกขวาไปตามถนน เข้าเขื่อนอีก ๑๔ กิโลเมตร หรือจะใช้บริการของ การรถไฟแห่งประเทศไทย ก็มีบริการเดินรถ ทุกวัน ลงรถที่สถานีรถไฟ พุนพิน แล้วต่อรถรับจ้าง เข้าเขื่อนระยะทาง ประมาณ ๖๐ กิโลเมตร

หากต้องการความรวดเร็ว ก็สามารถเลือกใช้บริการของ บริษัทการบินไทย จำกัด มีบริการเที่ยวบิน ทุกวัน ใช้เวลาเดินทาง ประมาณ ๖๐ นาที ติดต่อสอบถามได้ที่ โทร. (02) 283-0070-80

การสำรองห้องพัก สำหรับท่านที่อยู่ในกรุงเทพมหานคร ต้องการสำรองห้องพักล่วงหน้า ติดต่อสอบถามได้ที่ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย นนทบุรี โทร. 436-3179

เมื่อเดินทางถึงเขื่อนรัชชประภา ท่านสามารถจะติดต่อ สอบถามรายละเอียด การเข้าเยี่ยมชมเขื่อน และบริการโดยรอบ หรือการเข้าพักแรมได้ที่ แผนกประชาสัมพันธ์ เขื่อนรัชชประภา โทร.(077) 311-364

เขื่อนรัชชประภา สร้างปิดกั้นลำน้ำคลองแสง ที่บ้านเชี่ยวหลาน ตำบลเขาพัง อำเภอบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นเขื่อนหินถมดินเหนียว สูง ๙๕ เมตร ความยาวสันเขื่อน ๗๖๑ เมตร มีเขื่อนปิดกั้นช่องเขาอีก ๖ แห่ง อยู่บนฝั่งซ้ายของแม่น้ำ ๑ แห่ง และ ฝั่งขวาของแม่น้ำ ๕ แห่ง

อ่างเก็บน้ำ มีความจุ ๕,๖๔๐ ล้านลูกบาศก์เมตร พื้นที่อ่างเก็บน้ำ ๑๘๕ ตารางกิโลเมตร ปริมาณน้ำไหลเข้าอ่าง เฉลี่ยปีละ ๓,๐๕๗ ล้านลูกบาศก์เมตร

โรงไฟฟ้า ตั้งอยู่บนฝั่งขวาของแม่น้ำ เป็นอาคารคอนกรีต เสริมเหล็ก ติดตั้งเครื่องผลิตไฟฟ้า เครื่องละ ๘๐,๐๐๐ กิโลวัตต์ จำนวน ๓ เครื่อง รวมกำลังผลิต ๒๔๐,๐๐๐ กิโลวัตต์ ให้พลังงานไฟฟ้า เฉลี่ยปีละประมาณ ๕๕๔ ล้านกิโลวัตต์ชั่วโมง

ลานไกไฟฟ้า ตั้งอยู่บนฝั่งซ้าย ของแม่น้ำ ห่างจากโรงไฟฟ้า ประมาณ ๑๐๐ เมตร ทำหน้าที่ส่งพลังไฟฟ้า จากโรงไฟฟ้า ด้วยสายส่งไฟฟ้า ขนาด ๒๓๐ กิโลโวลต์ วงจรคู่ ไปยังสถานีไฟฟ้าแรงสูง สุราษฎร์ธานี ระยะทาง ๕๐ กิโลเมตร และขนาด ๑๑๕ กิโลโวลต์ วงจร คู่ไปยังสถานีไฟฟ้าแรงสูง พังงา ระยะทาง ๘๒ กิโลเมตร

เขื่อนรัชชประภา เริ่มดำเนินการก่อสร้าง เมื่อวันที่ ๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๕ แล้วเสร็จ ในเดือนกันยายน ๒๕๓๐

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พร้อมด้วย สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนิน เปิดเขื่อน รัชชประภา และโรงไฟฟ้าพลังน้ำ เมื่อวันพุธที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๓๐

เขื่อนรัชชประภา จัดเป็นเขื่อนประเภทอเนกประสงค์ ซึ่งมีความหมาย ตามพจนานุกรม ฉบับเฉลิมพระเกียรติ พ.ศ. ๒๕๓๐ ว่า ใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง ดังจะเห็นได้จากประโยชน์ ต่างๆ ดังนี้

๑. ด้านการชลประทาน เมื่อมีการปรับปรุงระบบ ชลประทานเสริมแล้ว น้ำที่ปล่อยจากเขื่อน รัชชประภา จะเป็นผลดี ต่อการเพาะปลูก พืชฤดูแล้ง และทำนาปรัง ของราษฎร ในอำเภอบ้านตาขุน อำเภอคีรีรัฐนิคม และอำเภอพุนพิน ซึ่งอยู่บริเวณสองฝั่งแม่น้ำด้านท้ายน้ำ

๒. การบรรเทาอุทกภัย การกักเก็บน้ำ ของเขื่อนในฤดูฝน จะช่วยลดความรุนแรง ของภาวะน้ำท่วม ในพื้นที่ตอนล่าง ได้เป็นอย่างดี

๓. การเจือจางน้ำเสียและผลักดันน้ำเค็ม สภาพน้ำน้อยของลำน้ำตาปี - พุมดวง ในหน้าแล้ง ทำให้เกิดภาวะ น้ำเน่าเสีย ได้ง่าย ขณะเดียวกัน ที่ปากแม่น้ำ ก็จะมีน้ำเค็มรุกล้ำ ลึกเข้ามาตามลำน้ำ น้ำจากเขื่อนรัชชประภา จะถูกปล่อยออกไปเจือจาง น้ำเสีย และต้านทานการรุกล้ำ ของน้ำเค็ม ที่ปากแม่น้ำ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

๔. การประมง อ่างเก็บน้ำเขื่อนรัชชประภา เป็นแหล่งประมงน้ำจืด ที่สำคัญ ทำรายได้ ให้กับราษฎร ที่อยู่บริเวณโดยรอบ อ่างเก็บน้ำ สามารถจับปลาได้เฉลี่ย วันละ ๒ ตัน คิดเป็นมูลค่า ปีละกว่า ๕ ล้านบาท

๕. การท่องเที่ยว ทัศนียภาพ โดยรอบบริเวณเขื่อน และอ่างเก็บน้ำ สวยสดงดงาม และสงบร่มรื่น ดึงดูดให้นักท่องเที่ยว เดินทางไปเยี่ยมชม กันอยู่ตลอดเวลา ปีละหลายหมื่นคน

๖. การผลิตไฟฟ้า น้ำที่ปล่อยผ่านเครื่องผลิตไฟฟ้า เพื่อส่งให้เกษตรกรท้ายน้ำ สามารถผลิตพลังไฟฟ้า ได้ ๒๔๐,๐๐๐ กิโลวัตต์ ให้พลังงานไฟฟ้า เฉลี่ยปีละ ๕๕๔ ล้านกิโลวัตต์ชั่วโมง ช่วยเสริมให้ระบบไฟฟ้า ในภาคใต้ มีความมั่นคงยิ่งขึ้น

สุราษฎร์ธานี เมืองคนดี ศูนย์กลางอาณาจักรศรีวิชัย เป็นจังหวัดใหญ่ และสำคัญที่สุด ของภาคใต้ มีสถานที่ท่องเที่ยว ที่น่าสนใจ มากมาย ทั้งทะเล เกาะแก่ง ภูเขา สถานที่สำคัญทางศาสนา ประวัติศาสตร์ และโบราณคดี อาทิ

พระบรมธาตุไชยา อยู่ที่วัด พระบรมธาตุไชยาราชวรวิหาร อำเภอไชยา เป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ สร้างในสมัยศรีวิชัย มีอายุกว่า ๑,๒๐๐ ปีมาแล้ว อยู่ก่อนถึงตัวเมืองประมาณ ๕๔ กิโลเมตร

สวนโมกขพลาราม หรือวัดธารน้ำไหล
เป็นสำนักสงฆ์ ที่ตั้งอยู่ในอุทยาน ที่สวยงามตามธรรมชาติ และสงบร่มรื่น เหมาะแก่การวิปัสสนาธรรม มีศาลาโรงธรรม ประมวลภาพวาด บทกวี และคติธรรมไว้จำนวนมาก ซึ่งเรียกว่า โรงมหรสพแห่งวิญญาน อยู่ก่อนถึง ตัวเมืองประมาณ ๕๐ กิโลเมตร

วัดเขาสุวรรณประดิษฐ์
อยู่ก่อนถึงหาดวังหิน ๑ กิโลเมตร จะมีทางแยกเข้าไป จนถึงบริเวณวัด และบนยอดเขาล้าน เป็นที่ ประดิษฐาน พระเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งได้มาจากวัดพระเกียรติ อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ พระครูสุวรรณ ประดิษฐ์การ หรือหลวงพ่อจ้อย เกจิอาจารย์ชื่อดัง แห่งภาคใต้ เป็นผู้บุกเบิกสร้างขึ้น ตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๒๕

อุทยานแห่งชาติเขาศก
จากตัวเมืองสุราษฎร์ธานี ใช้เส้นทางสายสุราษฎร์ธานี - ตะกั่วป่า (หมายเลข ๔๐๑) ถึงกิโลเมตรที่ ๑๐๙ มีทางแยกขวามือ เข้าที่ทำการอุทยาน ประมาณ ๑.๕ กิโลเมตร สภาพทั่วไปเป็นป่าทึบ ครอบคลุมพื้นที่กว่า ๔ แสนไร่ ภายในบริเวณ มีน้ำตก และถ้ำหลายแห่ง มีบริการบ้านพัก

เกาะสมุย
เป็นที่ตั้งของอำเภอเกาะสมุย มีเนื้อที่ ๒๔๗ ตารางกิโลเมตร มีหมู่เกาะใหญ่น้อย เรียงรายโดยรอบ ประมาณ ๕๓ เกาะ เรียกว่า อุทยานแห่งชาติ หมู่เกาะอ่างทอง เกาะสมุยอยู่ห่างจากอำเภอเมือง สุราษฎร์ธานี ราว ๘๔ กิโลเมตร เดินทางโดยเรือประมาณ ๓ ชั่วโมง หรือประมาณ ๒ ชั่วโมง โดยเรือเฟอรี่

อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะอ่างทอง
ห่างจากเกาะสมุย ไปทางทิศตะวันตก ประมาณ ๒๐ กิโลเมตร เป็นหมู่เกาะ ที่มีความสวยงาม อุดมไปด้วยทรัพยากร ทางทะเล เช่นประการัง การเดินทาง ไปยังอุทยานฯ จากเกาะสมุย ใช้เวลาเดินทาง ประมาณ ๑ ชั่วโมง ๓๐ นาที

วัดถ้ำสิงขร
ตั้งอยู่ริมแม่น้ำพุมดวง ตำบลถ้ำสิงขร อำเภอคีรีรัฐนิคม เป็นวัดโบราณ และเก่าแก่มากวัดหนึ่ง สร้างสมัยกรุงศรีอยุธยา ภายในถ้ำ มีพระพุทธรูป นั่งประทับห้อยพระบาท ขนาดใหญ่ และโบราณวัดถุ หลายสมัย บริเวณรอบๆ เจดีย์และผนังถ้ำ มีชามสังคโลก จำนวนมากฝังอยู่

เขาหน้าแดง
อยู่ห่างจาก ที่ว่าการอำเภอพนม ประมาณ ๔ กิโลเมตร จากเขาหน้าแดง ท่านสามารถมองเห็นวิว ทิวทัศน์ เบื้องล่างได้ไกล และบนเขานี้ ยังมีน้ำตกที่สวยงามอีกด้วย